Skocz do zawartości



Dołączona grafika


Informacje o artykule

  • Dodany: paź 05 2014 16:12
  • Aktualizacja: lut 21 2017 18:21
  • Wyświetleń: 1649
 


* * * * *
0 Ocen

Jak skutecznie zlikwidować pchły u swojego psa?

dr. inż. Małgorzata Pierko

Napisane przez Małgorzata Pierko dnia paź 05 2014 16:12

Od wiosny do końca jesieni każdy psiarz musi dbać koniecznie o to, by jego pupil nie załapał pcheł i kleszczy. To pasożyty zewnętrzne, które u naszych psów i kotów zaczynają być bardzo aktywne właśnie w okresie, gdy pora roku robi się cieplejsza i bardziej sprzyjająca, by mogły przetrwać, być aktywne i migrować w środowisku, szukając swojego żywiciela (kleszcze) i przenosząc się ze zwierzęcia na zwierzę (pchły). Zima z kolei to okres, kiedy liczebność tych pasożytów spada, nie migrują już tak ochoczo w mroźnym środowisku i chowają się przed zimnem. Należy zatem wiedzieć, jak najskuteczniej pozbyć się pcheł u swojego psa, tym bardziej, że środków służących temu celowi jest wiele, a nie wszystkie są należycie skuteczne! To jeden z podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych u naszych pupili! Dołączona grafika


Dołączona grafika(Źródło: https://www.pkt.pl/a...w-i-kotow-1202)


Czym w ogóle są pchły? Pchły to jedne z najczęstszych pasożytów zewnętrznych (czyli ektopasożytów) u psów. Stworzenia te należą do jednego z rzędów gromady owadów (wtórnie bezskrzydłych). Znanych jest ok. 2 tys. gatunków tych stworzeń, mających tendencje do specjalizowania się w konkretnych żywicielach. Są kosmopolitycznymi, zewnętrznymi pasożytami ptaków i ssaków. Niektóre gatunki pasożytują m.in. także u psów (Ctenocephalides canis – pchła psia) i kotów (Ctenocephalides felis – pchła kocia). Najpowszechniej występującym gatunkiem jest pchła kocia, stwierdzana u osiemdziesięciu % zapchlonych zwierząt różnych gatunków. Dany gatunek może pasożytować na innych żywicielach nieswoistych (czyli np. pchła kocia na psie), co okazyjnie pozwala im przetrwać, w oczekiwaniu na swego żywiciela swoistego.

Są to maleńkie stworzenia, ponieważ mają wielkość zaledwie 1-6 mm (niektóre gatunki do 10 mm). Mają tez specyficzną budowę ciała, ułatwiającą i pasożytowanie w sierści ssaków. Ich ciało jest bocznie spłaszczone i posiadają mocne odnóża, umożliwiające im długie skoki, nawet na odległość 1,5 m! To nie lada wyczyn dla tak maleńkiego stworzenia, bowiem odległość ich skoku nawet 300-krotnie przekracza długość ich ciała! Dla porównania, człowiek musiałby skoczyć 500 m, by im dorównać!

Ponieważ pasożytują na skórze zwierząt, wkłuwając się w nią i wypijając krew z podskórnych naczyń włosowatych, mają do tego celu specjalnie wytworzony narząd gębowy typu kłująco-ssącego. Ich ciało pokrywa ciemny i twardy oskórek, ze skierowanymi do tyłu szczecinkami i ząbkami, co ułatwia im poruszanie się do przodu w sierści psa.

Rozwój osobniczy pcheł odbywa się z przeobrażeniem zupełnym, a ich cykl rozwojowy przebiega poza żywicielem, czyli w środowisku zewnętrznym i składa się z 4 etapów: jajo, larwa, poczwarka i postać dorosła. Dojrzałe samice pcheł żerują na zwierzętach i ludziach, którzy stanowią dla nich źródło pokarmu. Nassanie się krwi, gwarantuje im złożenie jaj, które będą mogły się rozwijać.

Pchły swym żerowaniem wywołują silny świąd na skórze żywiciela. Odpowiedzialne są także za występowanie wielu nawet groźnych chorób, m. in. dżumy. Mogą przenosić postaci inwazyjne innych pasożytów, wewnętrznych, jak np. tasiemca psiego. Innymi pasożytami zewnętrznymi uciążliwymi podobnie jak pchły są: kleszcze, roztocza, wszy i wszoły. Na inwazję tych pasożytów zewnętrznych, bardziej narażone są psy będące w złej kondycji ogólnej, chore i rekonwalescenci, suki ciężarne i karmiące oraz szczenięta.


Pchła psia (Ctenocephalides canis). To najczęściej spotykany pasożyt skórny psów. Postać dorosła jest niewielka (dł. 2-4 mm) i pasożytuje odżywiając się psią krwią. Dorosła samica tego gatunku składa 25-50 jaj dziennie, w seriach po 20 szt., przez okres trwający nawet do 100 dni. Samice składają swe jaja na żywicielu, jednak te zwykle szybko spadają z psa na podłoże (np. na legowisko). Ponieważ są bardzo małe (wielkości 0,5 mm), owalne i szare lub białawe, to nie sposób ich dojrzeć na podłożu. Z jaj wylęgają się larwy żywiące się głównie odpadami biologicznymi (kał, martwe owady, substancje roślinne). Właśnie w tym okresie ich rozwoju, może dojść do zarażania się młodych pcheł larwami tasiemców. Potem, w ciągu 1-2 tygodni pchle larwy wytwarzają kokony i przekształcają się w nich w poczwarki, które przebywają w kokonach przez kolejne 1-2 tygodnie. Dopiero po tym okresie, z poczwarek wychodzą postacie dorosłe, które są oczywiście głodne i szybko muszą napić się krwi żywiciela.

Warto wiedzieć, że poczwarki pcheł nie są wcale łatwe do likwidacji. Ich oporność na niekorzystne czynniki środowiska zewnętrznego, czyni z nich swoistą formę przetrwalnikową tego pasożyta. Dlatego zarażenie tym pasożytem jest nagminne (najbardziej właśnie w okresie od wiosny do jesieni), tym bardziej, że jaja pcheł są przenoszone także na przedmiotach, mogą więc znajdować się wszędzie (legowisko, ubrania, dywany, podłogi itp.). Na dodatek, dorosłe pchły mogą długo żyć poza żywicielem, a jeśli już swojego mają, to mogą migrować, przenosząc się z psa na psa, na koty itd. Dobrym wskaźnikiem inwazji pcheł, jest obecność ich jaj lub odchodów (ciemne, twarde „ziarenka” strawionej krwi) na sierści lub w legowisku psa.


Objawy skórne powodowane obecnością pcheł u psa. Żerowanie pcheł powoduje występowanie mocno swędzących, zaczerwienionych grudek na skórze zwierzęcia. Ślina tego pasożyta jest bowiem silnym alergenem. Niekiedy ugryzienia pcheł prowadzą nawet do długotrwałych i uporczywych świądów, nazywanych jako tzw. alergiczne pchle zapalenie skóry APZS. Niektóre psy są bardzo wrażliwe na obecność tego pasożyta, szczególnie psy ze skłonnościami do alergii i/lub utrzymywane w komfortowych warunkach higienicznych. Silne swędzenie pogryzionej przez pchły skóry sprawia, że pies intensywnie ją rozdrapuje i gryzie się. Skóra robi się zaczerwieniona, powstają wyłysienia i rany, które z kolei mogą łatwo ulegać zakażeniom bakteryjnym i grzybiczym (np. ropne zapalenie skóry). Pchły mogą też przenosić inne drobnoustroje chorobotwórcze, lub jak wspomniano, bywają też żywicielami pośrednimi dla tasiemca psiego (Dipylidium caninum). To właśnie pchła psia zaraża tasiemcem Dipylidium caninum.


Profilaktyka i zwalczanie pcheł u psa. Inwazji pcheł należy przede wszystkim zapobiegać. Oczywiście należy ją też skutecznie zwalczać i leczyć, jeśli już wystąpi. Nie wolno żadnego psa pozostawiać zapchlonego! Tym bardziej, że leczenie zmian skórnych powodowanych pchlą inwazją, może trwać nawet do kilku tygodni! Dlatego profilaktyczne zabezpieczanie psa przed pchłami, jest jednym z podstawowych obowiązków każdego właściciela! Na rynku funkcjonuje obecnie naprawdę wiele preparatów do zwalczania pcheł u psów oraz do ochrony przed nimi. Do wyboru są: szampony, obroże przeciwpchelne, spray'e, zasypki oraz krople owadobójcze do wcierania w skórę. Produkty te różnią się jakością oraz spektrum i czasem działania, no i oczywiście ceną. Tylko dobre produkty gwarantują, że pasożyt szybko zginie, w tym, że obumrą także jego stadia rozwojowe. Należy przy tym mieć na uwadze, że aby pasożyt mógł zarazić psa jakąś chorobą (np. tasiemcem psim), musi pić jego krew przez ok. 24 godziny. Pcheł u psa należy więc pozbyć się jak najszybciej.


Przegląd środków owadobójczych do zwalczania pcheł u psów. Specjaliści radzą, produkty przeciwpchelne traktować z rezerwą, ponieważ nie wszystkie są jakościowo dobre. Warto najpierw skonsultować się w tym celu z lekarzem weterynarii. Dołączona grafika

  • Szampony owadobójcze. Najpopularniejsze środki zwalczające pchły to szampony owadobójcze (zwykle jednocześnie zwalczają pchły i wszy). Środki te działają kontaktowo, czyli właściwości bójcze mają tylko w momencie stosowania. Środki te nie zabezpieczają więc psa przed ponowną inwazją pcheł. Poza tym, wiele z nich działa tylko na dorosłe pchły lub wszy, nie szkodząc wcale ich jajom i larwom. Zatem walka z pchłami za pomocą szamponów owadobójczych trwa długo i wymaga powtórek, a przez to jest mniej efektywna. Do wyboru mamy skuteczne i bezpieczne dla skóry psów, a także niedrogie szampony polskiej produkcji np.: Owanol Extra, Papilio, Akim. Dobry jest też nieco droższy, polski szampon owadobójczy o przedłużonym działaniu, w formie pianki, o nazwie Pchełka. Skuteczne, ale droższe szampony proponują zagraniczni producenci: np. Bayer i Beaphar. Na polskim rynku od wielu lat są ponadto dostępne szampony ziołowe, mające jednak słabe właściwości bójcze, np.: Fafik, Trux, Hilton. Należy pamiętać też mieć na względzie, by do kąpieli psa używać szampony nie naruszające bariery lipidowej skóry.
  • Obroże owadobójcze. W Polsce jest duży wybór obroży owadobójczych, jednak podobnie, jak szampony, także mają różną skuteczność, a także i czas działania. Wbrew temu, co sądzi większość niezorientowanych właścicieli psów, obroże antypchłowe nie służą jednak do zwalczania tych pasożytów u psów (a szczególnie te tańsze), bowiem mają one jedynie działanie typowe dla środków prewencyjnych, a więc zabezpieczających psy przed pchłami, kleszczami, wszami i wszołami. Wśród najtańszych, działających głównie przeciw pchłom, dobre są produkty takich firm jak Trixie i Beaphar (działają do 4 miesięcy). Można też kupić obrożę Sabunol (produkt krajowy producenta Laboratorium DermaPharm), która zabezpiecza psy przed pchłami i kleszczami na 6 miesięcy. Dostępne w sprzedaży są też obroże pudrowe linii S.O.S. firmy Beaphar, chroniące psy przed pchłami i kleszczami przez 8 miesięcy. Sroższe, ale jednocześnie lepsze są obroże Bolfo i Kiltix firmy Bayer (ochrona przeciwpchelna i przeciwkleszczowa). Na rynku w sprzedaży są też niedrogie obroże produkcji krajowej np.: Hilton, Pchełka lub Pess – które są jednak krytykowane za nieskuteczność i wydzielanie intensywnych zapachów, trudnych do zniesienia i dla właścicieli i dla psów. Trzeba mieć na względzie, że tanie i mało skuteczne produkty oferują zwykle przede wszystkim duże hipermarkety i tanie sklepiki. Natomiast skuteczne, ale za to droższe obroże kupimy wyłącznie w dobrych sklepach zoologicznych oraz w gabinetach weterynaryjnych.
  • Spraye owadobójcze. Antypchłowo są stosowane także spraye owadobójcze, do spryskiwania skóry psa. Jednak podobnie jak szampony, także one działają wyłącznie kontaktowo, dlatego także nie są zbyt skuteczne owadobójczo oraz nie chronią skutecznie przed ponowną inwazją pcheł. Spray’e mają postać atomizera lub pojemnika ciśnieniowego, dlatego trzeba mieć na względzie, że niektóre psy mogą się bać ich specyficznego syku, wydobywającego się w czasie pryskania. Polecane i niedrogie spray’e tego typu to np.: Pibutozol oraz Pess. Wart polecenia jest też Frontline, działający bójczo na pchły i kleszcze, a ponadto, zabezpieczający psy przed ponowną inwazją pcheł na okres 3 miesięcy, a przed kleszczami – na okres 1 miesiąca. Szkoda tylko, że to stosunkowo drogi środek, jak na polską kieszeń. Na naszym rynku dostępny też jego tańszy i także dobry zamiennik polskiej produkcji Fiprex Spray. Środek ten zawiera tą samą substancję czynną, co Frontline (fipronil), dlatego jest jego w pełni dobrym zamiennikiem.
  • Zasypki (pudry) owadobójcze działają kontaktowo i głównie doraźnie, podobnie, jak wyżej opisane środki. Najtańsze i w miarę dobre zasypki antypchłowe, dostępne na rynku polskim to: Pultox, Pularyl i Pess. Wśród droższych są: Beaphar i Trixie. Dobre działanie bójcze w stosunku do jaj i larw pcheł, oraz działanie ochronne na ok. 1 tydzień czasu od zastosowania, mają m.in.: Sabunol producenta Laboratorium Derma Pharm i puder Bayer Bolfo.
  • Krople owadobójcze – tzw. środki „spot-on”, stanowią najnowocześniejsze preparaty owadobójcze i owad ochronne, czyli takie, które chronią i zapobiegają. Właściciel psa sam nanosi je na skórę swojego pupila kroplami, które należy wyciskać zwykle w okolicy grzbietu, między łopatkami psa. Po wykropieniu, środki te przenikają przez skórę i zaczynają ją penetrować, rozprzestrzeniając się w jej warstwie lipidowej, czyli tłuszczowej, bez szkody dla psa. Następnie są stopniowo uwalniane na powierzchnię naskórka, porzez gruczoły łojowe, dzięki czemu bardzo szybko i skutecznie likwidują pasożyty, bo już zaledwie w ciągu 24 godzin. Czas ochrony psa i spektrum (czasokres) działania tego typu środków, zależą od rodzaju substancji czynnych zawartych w danym środku. Najprostsze i najtańsze preparaty (np. zawierające diazinon) skutkują wyłącznie przeciw pchłom i działają maksymalnie przez 2 tygodnie – np. Beaphar Flea Drops. Na naszym rynku jest też dostępny znakomity, lecz droższy preparat zawierający permetrynę, mający miesięczne działanie ochronne przeciwpchelne – Advantage firmy Bayer. Można jednak kupić także specyfiki o szerszym spektrum działania i dodatkowo dające ochronę przeciwkleszczową – np. szwajcarski EXspot (zawiera permetrynę), niemiecki Advantix, francuski Frontline. WQ grupie tej znajdują się także krajowe, polskie środki np.: Sabunol (z permetryną i piryproksyfenem) i Fiprex (zawiera fipronil). Kupić można także produkty ziołowe (np. AmiWet i Zoocenter), których jednak specjaliści nie zalecają, ze względu na słabą skuteczność. Nawet najskuteczniejsze preparaty typu „spot-on”, mogą być jednak mniej skuteczne u psów ze schorzeniami skórnymi oraz u psów bardzo chudych (bo preparaty te mają przenikać przez tkankę tłuszczową podskórną) i w zaawansowanym wieku. Są też mało skuteczne u często kąpanych psów (bo są zmywane, zanim zdążą się wchłonąć przez skórę).

Jak pozbyć się pcheł u psa w inny sposób? Likwidacja pcheł u psa, zazwyczaj powoduje eliminację głównie jednej postaci rozwojowej twego pasożyta. Ważne jest więc, by leczenie i odrobaczanie było kompleksowe, a więc objęło: bardzo dokładne czyszczenie legowiska psa, dywanów, innych zwierząt w domu (chodzi o zwierzęta na których typowo pasożytują pchły). By skutecznie usunąć pchle jaja, larwy i kokony – należy systematyczne i dokładne odkurzać pomieszczenia, wraz z czyszczeniem wszelkich dziur i szczelin. Jeżeli nasz pies nie miał pcheł nigdy wcześniej, a teraz je u niego stwierdzamy, to znaczy, że z pewnością zostały przywleczone przez psa z zewnątrz, czyli od innych zapchlonych psów lub miejsc. Najlepiej jest oczywiście wykazać i zlokalizować takie miejsca lub obce, zapchlone psy. Dzięki temu będziemy wiedzieli, gdzie ze swoim psem nie chodzić na spacery, by nie narażać go na powtórne inwazje pasożytów. A jeśli już będziemy musieli udać się w takie miejsce, to powinniśmy wykąpać i wyczesać psa, bezpośrednio zaraz po powrocie z nim do domu. Powinno się też mieć w domu gęsty grzebień, oraz kąpać psa w wodzie z dużą zawartością szamponu, co ułatwi zabicie wszystkich pasożytów, a nie tylko ich części. Ponadto, także usuwanie pcheł ze skóry i sierści psa, będzie łatwiejsze i skuteczniejsze. W czasie sezonu pchlego należy też zachować szczególną ostrożność i stosować raczej te najlepsze, spośród wyżej wymienionych środków przeciwpchelnych.


Więcej o preparatach przeciwko pasożytom zewnętrznym u psów dostępnych w Polsce, można przeczytać w weterynaryjnej ulotce informacyjnej przeznaczonej dla posiadaczy psów, zamieszczonej na stronie: http://www.esccap.pl/preparaty/.


BIBLIOGRAFIA: Dołączona grafikaDołączona grafikaDołączona grafika
  • Grzegory M., lek. wet.: Świąd u psa i kota, czyli alergiczne pchle zapalenie skóry. E-lecznica.pl. Na stronie: http://www.e-lecznic...zapalenie-skory (dostęp w dniu 04.10.2014 r.)
  • Jak sobie radzić z pchłami. Na stronie: http://www.hillspet....-dog-fleas.html (dostęp w dniu 04.10.2014 r.)
  • Niemand H., Suter P.: Praktyka kliniczna – Psy. Wyd. GALAKTYKA, Warszawa 2003.
  • Ochrona przeciw pchłom i kleszczom. Strona sklepu Zooplus.pl: http://www.zooplus.pl/shop/psy/maszynki_pielegnacja_psa/obroze_preparaty_przeciwpchelne (dostęp w dniu 04.10.2014 r.)
  • Opracowanie zbiorowe: Pies - wszystko o pielęgnacji, zdrowiu, żywieniu, wychowaniu i tresurze. Wyd. MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2011.
  • Pasożyty skóry u psów. Portal Briardy w Polsce, 2000-2013. Na stronie: http://www.briard.com.pl/ektopasozyty (dostęp w dniu 04.10.2014 r.)
  • Pchły - Zoonozy to poważny problem! Bayer HealthCare, Dział Weterynaryjny. Na stronie: http://www.pchly.com...hly-zoonozy.htm (dostęp w dniu 04.10.2014 r.)
  • Preparaty przeciwko pasożytom zewnętrznym u psów dostępnych w Polsce. Na stronie: http://www.esccap.pl/preparaty/ (dostęp w dniu 04.10.2014 r.)
  • Spangenberg R.: Choroby psów. Seria Nasi ulubieńcy. Wyd. AWM, Warszawa 2004.
  • Ściesielski K.: Hodowla psów. Wyd. SGGW, Warszawa 2004.
  • Teichmann P.: Gdy zachoruje pies. Wyd. III popr. i uzup., 2007. Wyd PWRiL, Warszawa 1991.
  • Verhoef-Verhallen E.J.J.: Encyklopedia psów. Zawiera rady i wskazówki jak opiekować się psem. Dom Wydawniczy BELLONA, Warszawa 2003.
  • Willis M.B.: Poradnik dla hodowców psów. Wyd. PWRIL, Warszawa 2000.
  • Winkler B., Dawid T.: Poradnik dla posiadaczy psów – Wychowanie, żywienie, choroby. Wyd. DELTA W-Z Oficyna Wydawnicza, 2006.
artykuł autorstwa dr inż. Małgorzaty Pierko